TWIJHS 1 • Term 3Topic 15Free Trial Lesson

Twi Akenkan, Ntease ne Atwerɛ

Sua Twi akenkan ne ntease (comprehension), nkɔmmɔbɔ atwerɛ, ne nkrataa atwerɛ (letter writing) wɔ Akuapem Twi mu.

Curated Video Lesson

Visual explanation and practical step-by-step walk-through

Watch on YouTube

Comprehensive Study Notes

Aligned with Ghana NaCCA & WAEC BECE syllabus standards

Topic Introduction & Real-World Context:

Atwerɛ, Akenkan ne Ntease yɛ Twi adesua mu fa a ɛda kasadwini ne mmara nyinaa adi. Ɛboa ma sukuuni tumi kenkan nkyerɛwee a emu dɔ, bua nsɛmmisa pɛpɛɛpɛ, na ɔtwerɛ adwene fann wɔ nkrataa ne susutwerɛ mu.

What You Will Master in This Lesson (NaCCA Objectives):

Kenkan Twi kasamu ntɛmntɛm a mfomso nni mu na kura ntease pa.
Bua ntease nsɛmmisa pɛpɛɛpɛ a womfa w'adwene nsi nea ɛwɔ asɛm no mu ananmu.
Kyerɛ nkrataa a yɛtwerɛ kɔma adamfo (Informal Letter) fã horo anum no.
Fa akyerɛwamba, nkyekyem, ne akyerɛw nsɛnkyerɛnne siesie atwerɛ no yiye.

1. Akenkan ne Ntease (Reading & Comprehension)

Anammɔn pa a wɔfa so kenkan na wobua nsɛmmisa:
Kenkan asɛm no mprɛnsa: nea edi kan kɛkɛ de hu asɛmti, nea ɛto so mmienu de hwehwɛ ntease mu, na nea ɛto so ebiasa de hwehwɛ mmuae pɔtee.
Bua nsɛmbisa no tẽẽ: Fa kasamu a edi mu bua, na fa nsɛmfua pɔtee a ɛwɔ akenkan no mu di dwuma.
Hwɛ nsɛmfua nkyerɛase: Taa hwehwɛ nsɛmfua a ɛfata anaa asɛm no nkyerɛase pɔtee.
Key Takeaway: Mfa w'adwene anaa atetesɛm biara mmua ntease nsohwɛ; gye nea asɛm no ankasa ka pɔtee.

2. Krataa a Yɛtwerɛ Kɔma Ɔyɔnko (Friendly / Informal Letter)

Krataa a yɛtwerɛ kɔma nua, adamfo anaa obi a yɛnim no yiye kura afã anum (5):
1. Akyi Address ne Da (Top right corner): Sukuu/Fie address ne da pɔtee (e.g. Presby JHS, P. O. Box 10, Akropong. 24 Ɔbɛnem, 2026).
2. Nkyea (Salutation on left): 'M'adamfo pa Kwame,' anaa 'Me nua dɔfo Ama,'
3. Ahyɛase (Introduction): Kyea no, bisa n'akwahosan, na da anigye adi.
4. Emu Nsɛm (Body): Asɛm pɔtee a enti woretwerɛ krataa no mu adwene a woakyɛ no nkyekyem nkyekyem.
5. Nkonkabɔ ne Awiei (Subscription on right bottom): 'Wo nua nokwafo,' anaa 'W'adamfo nokwafo,' afei w'adin a edi kan pɛ.
Key Takeaway: Wɔ krataa a yɛtwerɛ kɔma adamfo mu no, address koro pɛ na ɛwɔ so na awiei no wotwerɛ w'adin koro pɛ (first name).

3. Susutwerɛ Pa Mmara (Essay Writing Skills)

Sɛ woretwerɛ susutwerɛ wɔ BECE mu a:
Hyɛ nkyekyem biara ase ne adwene kɛse baako pɛ (one main idea per paragraph).
Fa nkabomde pa te sɛ: 'Afei nso', 'Ɛno akyi no', 'Nea ɛfa ho ne sɛ' kura asɛm no mu.
Kora akyerɛwamba pa ne kasamu fann so a Borɔfo nka ho koraa.
Key Takeaway: Borɔfo asɛmfua baako mpo a wobɛtwerɛ wɔ Twi atwerɛ mu no bɛsɛe wo mfonyin.
Common Mistakes Students Make in BECE Examinations:
⚠️Borɔfo nsɛmfua a wɔde frafra Twi mu bere a woretwerɛ krataa.
⚠️Address mmienu a wɔtwerɛ ma adamfo krataa (kora address baako pɛ).
Teacher's BECE Exam Pro-Tips:
⭐BECE atwerɛ mu no, hyehyɛ wo nkyekyem no yiye ma emu da hɔ fann na bɔ mmɔden fa abɛbu baako hyɛ emu.
Quick Revision Summary Checklist:
Mete afã anum a ɛwɔ krataa atwerɛ mu no ase.
Metumi abua ntease nsɛmmisa tẽẽ firi asɛm no mu.
Mahu sɛnea wɔhyehyɛ nkyekyem susutwerɛ a mfomso nni mu.

Step-by-Step Worked Examples (2)

Real BECE exam-standard problems with complete solution steps

Example 1: Krataa a Yɛtwerɛ Kɔma Ɔyɔnko Ahyɛase
Problem StatementKyerɛ sɛnea wɔhyɛ krataa a yɛtwerɛ kɔma adamfo ase wɔ Akuapem Twi mu.
Step-by-Step Solution:

Anammɔn 1: Twerɛ w'adrɛs ne da pɔtee wɔ nifa so atifi: Presby JHS, P. O. Box 12, Akropong-Akuapem. 24 Ɔbɛnem, 2026.

Anammɔn 2: Twerɛ nkyea no wɔ benkum so: 'M'adamfo pa Kwadwo,'

Anammɔn 3: Hyɛ krataa no ase ne nkyea: 'Mema wo akye. Merekyerɛw krataa yi de kyerɛ wo me ho asɛm...'

💡
Key Takeaway / Exam Rule: Krataa a yɛtwerɛ kɔma adamfo kura adrɛs koro ne nkyea a ɛwɔ anigye.
Example 2: Nsɛmti: 'Me Maame' Ho Nsɛmfua Pa
Problem StatementBɔ nsɛmfua pa mmiɛnsa a wode bɛkyerɛkyerɛ wo maame suban mu wɔ Twi atwerɛ mu.
Step-by-Step Solution:

Anammɔn 1: 'Adwumadenfo' (hardworking): Me maame yɛ adwumadenfo a ɔsom bo.

Anammɔn 2: 'Ahobrɛasefo' (humble): Ɔwɔ ahobrɛase kɛse ma obiara.

Anammɔn 3: 'Yamhyeni' (compassionate/generous): Ɔyɛ yamhyeni a ɔkyɛ nnoɔma ma ahiafo.

💡
Key Takeaway / Exam Rule: Fa Twi nsɛmfua a ɛdɔ kɔn na ɛkyerɛ suban pa siesie w'atwerɛ.
Mastery Diagnostic Quiz

Ready to test your knowledge on Twi Akenkan, Ntease ne Atwerɛ?

Timed computerized test with instant feedback, scoring, and comprehensive question rationales.